ÇIKMAZ SOKAK
Kasım-Aralık 2009
Şahabettin Süleyman’ın 1908 yılında kaleme aldığı Çıkmaz Sokak eşcinsellik üzerine bir oyun. Tiyatro Boyalı Kuş, döneminde yasaklanan bu oyunu gün ışığına çıkarttı. Feminist Dramaturjiyle Okuma Tiyatrosu’nun danışmanı Fatmanur İldokuz’un Osmanlıca’dan Türkçeleştirdiği bu oyunu, dönemin eşcinselliğe, özellikle de ‘kadın’ eşcinselliğine bakışını göstermek amacıyla seyirciyle paylaştık.
Çıkmaz Sokak kadınların nasıl ‘canavar’, ‘düzenbaz’, ‘üçkağıtçı’ olarak temsil ettiğini gösteren bir oyun metni. Binlerce yıldır yazılan oyun metinlerinden sadece biri… Ayrıca ‘kadın’ eşcinselliğinin hangi koşullarda ortaya çıktığını irdeleyen, bunu yadsıyan ve eleştiren, hala günümüzde çok önemli bir mesele olan ‘namus’ çerçevesi üzerinden seyircisine aktarmaya çabalayan bir metin.
Osmanlı döneminde yasaklanan bu oyun, aslında metnin Osmanlıca bırakılarak ve Türkçeleştirilmeyerek de Cumhuriyet Türkiyesi’nde bir anlamda yasaklı kılınmış.
Tiyatro Boyalı Kuş olarak, bu metni su yüzüne çıkararak, metni okuma tiyatrosu biçimiyle seyirciyle paylaşarak, bu metni görünür kılmaya ve kadınlığa, eşcinselliğe karşı olan eleştirilerin yüz yıl önceki bir izdüşümü sadece.
Bugün ise, hiçbir şey değişmiş değil…
Kadınlar hala aşağılanıyor, eşcinsellik aşağılanıyor, namus meselesi ise hala canlar alıyor.
